Stotras

அத த்ரயோதஶோ‌உத்யாயஃ |

ஶ்ரீபகவானுவாச |
இதம் ஶரீரம் கௌன்தேய க்ஷேத்ரமித்யபிதீயதே |
ஏதத்யோ வேத்தி தம் ப்ராஹுஃ க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி தத்விதஃ || 1 ||

க்ஷேத்ரஜ்ஞம் சாபி மாம் வித்தி ஸர்வக்ஷேத்ரேஷு பாரத |
க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர்ஜ்ஞானம் யத்தஜ்ஜ்ஞானம் மதம் மம || 2 ||

தத்க்ஷேத்ரம் யச்ச யாத்றுக்ச யத்விகாரி யதஶ்ச யத் |
ஸ ச யோ யத்ப்ரபாவஶ்ச தத்ஸமாஸேன மே ஶ்றுணு || 3 ||

றுஷிபிர்பஹுதா கீதம் சன்தோபிர்விவிதைஃ ப்றுதக் |
ப்ரஹ்மஸூத்ரபதைஶ்சைவ ஹேதுமத்பிர்வினிஶ்சிதைஃ || 4 ||

மஹாபூதான்யஹம்காரோ புத்திரவ்யக்தமேவ ச |
இன்த்ரியாணி தஶைகம் ச பஞ்ச சேன்த்ரியகோசராஃ || 5 ||

இச்சா த்வேஷஃ ஸுகம் துஃகம் ஸம்காதஶ்சேதனா த்றுதிஃ |
ஏதத்க்ஷேத்ரம் ஸமாஸேன ஸவிகாரமுதாஹ்றுதம் || 6 ||

அமானித்வமதம்பித்வமஹிம்ஸா க்ஷான்திரார்ஜவம் |
ஆசார்யோபாஸனம் ஶௌசம் ஸ்தைர்யமாத்மவினிக்ரஹஃ || 7 ||

இன்த்ரியார்தேஷு வைராக்யமனஹம்கார ஏவ ச |
ஜன்மம்றுத்யுஜராவ்யாதிதுஃகதோஷானுதர்ஶனம் || 8 ||

அஸக்திரனபிஷ்வங்கஃ புத்ரதாரக்றுஹாதிஷு |
னித்யம் ச ஸமசித்தத்வமிஷ்டானிஷ்டோபபத்திஷு || 9 ||

மயி சானன்யயோகேன பக்திரவ்யபிசாரிணீ |
விவிக்ததேஶஸேவித்வமரதிர்ஜனஸம்ஸதி || 10 ||

அத்யாத்மஜ்ஞானனித்யத்வம் தத்த்வஜ்ஞானார்ததர்ஶனம் |
ஏதஜ்ஜ்ஞானமிதி ப்ரோக்தமஜ்ஞானம் யததோ‌உன்யதா || 11 ||

ஜ்ஞேயம் யத்தத்ப்ரவக்ஷ்யாமி யஜ்ஜ்ஞாத்வாம்றுதமஶ்னுதே |
அனாதிமத்பரம் ப்ரஹ்ம ன ஸத்தன்னாஸதுச்யதே || 12 ||

ஸர்வதஃபாணிபாதம் தத்ஸர்வதோ‌உக்ஷிஶிரோமுகம் |
ஸர்வதஃஶ்ருதிமல்லோகே ஸர்வமாவ்றுத்ய திஷ்டதி || 13 ||

ஸர்வேன்த்ரியகுணாபாஸம் ஸர்வேன்த்ரியவிவர்ஜிதம் |
அஸக்தம் ஸர்வப்றுச்சைவ னிர்குணம் குணபோக்த்று ச || 14 ||

பஹிரன்தஶ்ச பூதானாமசரம் சரமேவ ச |
ஸூக்ஷ்மத்வாத்ததவிஜ்ஞேயம் தூரஸ்தம் சான்திகே ச தத் || 15 ||

அவிபக்தம் ச பூதேஷு விபக்தமிவ ச ஸ்திதம் |
பூதபர்த்று ச தஜ்ஜ்ஞேயம் க்ரஸிஷ்ணு ப்ரபவிஷ்ணு ச || 16 ||

ஜ்யோதிஷாமபி தஜ்ஜ்யோதிஸ்தமஸஃ பரமுச்யதே |
ஜ்ஞானம் ஜ்ஞேயம் ஜ்ஞானகம்யம் ஹ்றுதி ஸர்வஸ்ய விஷ்டிதம் || 17 ||

இதி க்ஷேத்ரம் ததா ஜ்ஞானம் ஜ்ஞேயம் சோக்தம் ஸமாஸதஃ |
மத்பக்த ஏதத்விஜ்ஞாய மத்பாவாயோபபத்யதே || 18 ||

ப்ரக்றுதிம் புருஷம் சைவ வித்த்யனாதி உபாவபி |
விகாராம்ஶ்ச குணாம்ஶ்சைவ வித்தி ப்ரக்றுதிஸம்பவான் || 19 ||

கார்யகாரணகர்த்றுத்வே ஹேதுஃ ப்ரக்றுதிருச்யதே |
புருஷஃ ஸுகதுஃகானாம் போக்த்றுத்வே ஹேதுருச்யதே || 20 ||

புருஷஃ ப்ரக்றுதிஸ்தோ ஹி புங்க்தே ப்ரக்றுதிஜான்குணான் |
காரணம் குணஸங்கோ‌உஸ்ய ஸதஸத்யோனிஜன்மஸு || 21 ||

உபத்ரஷ்டானுமன்தா ச பர்தா போக்தா மஹேஶ்வரஃ |
பரமாத்மேதி சாப்யுக்தோ தேஹே‌உஸ்மின்புருஷஃ பரஃ || 22 ||

ய ஏவம் வேத்தி புருஷம் ப்ரக்றுதிம் ச குணைஃ ஸஹ |
ஸர்வதா வர்தமானோ‌உபி ன ஸ பூயோ‌உபிஜாயதே || 23 ||

த்யானேனாத்மனி பஶ்யன்தி கேசிதாத்மானமாத்மனா |
அன்யே ஸாம்க்யேன யோகேன கர்மயோகேன சாபரே || 24 ||

அன்யே த்வேவமஜானன்தஃ ஶ்ருத்வான்யேப்ய உபாஸதே |
தே‌உபி சாதிதரன்த்யேவ ம்றுத்யும் ஶ்ருதிபராயணாஃ || 25 ||

யாவத்ஸம்ஜாயதே கிம்சித்ஸத்த்வம் ஸ்தாவரஜங்கமம் |
க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞஸம்யோகாத்தத்வித்தி பரதர்ஷப || 26 ||

ஸமம் ஸர்வேஷு பூதேஷு திஷ்டன்தம் பரமேஶ்வரம் |
வினஶ்யத்ஸ்வவினஶ்யன்தம் யஃ பஶ்யதி ஸ பஶ்யதி || 27 ||

ஸமம் பஶ்யன்ஹி ஸர்வத்ர ஸமவஸ்திதமீஶ்வரம் |
ன ஹினஸ்த்யாத்மனாத்மானம் ததோ யாதி பராம் கதிம் || 28 ||

ப்ரக்றுத்யைவ ச கர்மாணி க்ரியமாணானி ஸர்வஶஃ |
யஃ பஶ்யதி ததாத்மானமகர்தாரம் ஸ பஶ்யதி || 29 ||

யதா பூதப்றுதக்பாவமேகஸ்தமனுபஶ்யதி |
தத ஏவ ச விஸ்தாரம் ப்ரஹ்ம ஸம்பத்யதே ததா || 30 ||

அனாதித்வான்னிர்குணத்வாத்பரமாத்மாயமவ்யயஃ |
ஶரீரஸ்தோ‌உபி கௌன்தேய ன கரோதி ன லிப்யதே || 31 ||

யதா ஸர்வகதம் ஸௌக்ஷ்ம்யாதாகாஶம் னோபலிப்யதே |
ஸர்வத்ராவஸ்திதோ தேஹே ததாத்மா னோபலிப்யதே || 32 ||

யதா ப்ரகாஶயத்யேகஃ க்றுத்ஸ்னம் லோகமிமம் ரவிஃ |
க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரீ ததா க்றுத்ஸ்னம் ப்ரகாஶயதி பாரத || 33 ||

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோரேவமன்தரம் ஜ்ஞானசக்ஷுஷா |
பூதப்ரக்றுதிமோக்ஷம் ச யே விதுர்யான்தி தே பரம் || 34 ||

ஓம் தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸூபனிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம் யோகஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்றுஷ்ணார்ஜுனஸம்வாதே

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞவிபாகயோகோ னாம த்ரயோதஶோ‌உத்யாயஃ ||13 ||

அத சதுர்தஶோ‌உத்யாயஃ |

ஶ்ரீபகவானுவாச |
பரம் பூயஃ ப்ரவக்ஷ்யாமி ஜ்ஞானானாம் ஜ்ஞானமுத்தமம் |
யஜ்ஜ்ஞாத்வா முனயஃ ஸர்வே பராம் ஸித்திமிதோ கதாஃ || 1 ||

இதம் ஜ்ஞானமுபாஶ்ரித்ய மம ஸாதர்ம்யமாகதாஃ |
ஸர்கே‌உபி னோபஜாயன்தே ப்ரலயே ன வ்யதன்தி ச || 2 ||

மம யோனிர்மஹத்ப்ரஹ்ம தஸ்மின்கர்பம் ததாம்யஹம் |
ஸம்பவஃ ஸர்வபூதானாம் ததோ பவதி பாரத || 3 ||

ஸர்வயோனிஷு கௌன்தேய மூர்தயஃ ஸம்பவன்தி யாஃ |
தாஸாம் ப்ரஹ்ம மஹத்யோனிரஹம் பீஜப்ரதஃ பிதா || 4 ||

ஸத்த்வம் ரஜஸ்தம இதி குணாஃ ப்ரக்றுதிஸம்பவாஃ |
னிபத்னன்தி மஹாபாஹோ தேஹே தேஹினமவ்யயம் || 5 ||

தத்ர ஸத்த்வம் னிர்மலத்வாத்ப்ரகாஶகமனாமயம் |
ஸுகஸங்கேன பத்னாதி ஜ்ஞானஸங்கேன சானக || 6 ||

ரஜோ ராகாத்மகம் வித்தி த்றுஷ்ணாஸங்கஸமுத்பவம் |
தன்னிபத்னாதி கௌன்தேய கர்மஸங்கேன தேஹினம் || 7 ||

தமஸ்த்வஜ்ஞானஜம் வித்தி மோஹனம் ஸர்வதேஹினாம் |
ப்ரமாதாலஸ்யனித்ராபிஸ்தன்னிபத்னாதி பாரத || 8 ||

ஸத்த்வம் ஸுகே ஸம்ஜயதி ரஜஃ கர்மணி பாரத |
ஜ்ஞானமாவ்றுத்ய து தமஃ ப்ரமாதே ஸம்ஜயத்யுத || 9 ||

ரஜஸ்தமஶ்சாபிபூய ஸத்த்வம் பவதி பாரத |
ரஜஃ ஸத்த்வம் தமஶ்சைவ தமஃ ஸத்த்வம் ரஜஸ்ததா || 10 ||

ஸர்வத்வாரேஷு தேஹே‌உஸ்மின்ப்ரகாஶ உபஜாயதே |
ஜ்ஞானம் யதா ததா வித்யாத்விவ்றுத்தம் ஸத்த்வமித்யுத || 11 ||

லோபஃ ப்ரவ்றுத்திராரம்பஃ கர்மணாமஶமஃ ஸ்ப்றுஹா |
ரஜஸ்யேதானி ஜாயன்தே விவ்றுத்தே பரதர்ஷப || 12 ||

அப்ரகாஶோ‌உப்ரவ்றுத்திஶ்ச ப்ரமாதோ மோஹ ஏவ ச |
தமஸ்யேதானி ஜாயன்தே விவ்றுத்தே குருனன்தன || 13 ||

யதா ஸத்த்வே ப்ரவ்றுத்தே து ப்ரலயம் யாதி தேஹப்றுத் |
ததோத்தமவிதாம் லோகானமலான்ப்ரதிபத்யதே || 14 ||

ரஜஸி ப்ரலயம் கத்வா கர்மஸங்கிஷு ஜாயதே |
ததா ப்ரலீனஸ்தமஸி மூடயோனிஷு ஜாயதே || 15 ||

கர்மணஃ ஸுக்றுதஸ்யாஹுஃ ஸாத்த்விகம் னிர்மலம் பலம் |
ரஜஸஸ்து பலம் துஃகமஜ்ஞானம் தமஸஃ பலம் || 16 ||

ஸத்த்வாத்ஸம்ஜாயதே ஜ்ஞானம் ரஜஸோ லோப ஏவ ச |
ப்ரமாதமோஹௌ தமஸோ பவதோ‌உஜ்ஞானமேவ ச || 17 ||

ஊர்த்வம் கச்சன்தி ஸத்த்வஸ்தா மத்யே திஷ்டன்தி ராஜஸாஃ |
ஜகன்யகுணவ்றுத்திஸ்தா அதோ கச்சன்தி தாமஸாஃ || 18 ||

னான்யம் குணேப்யஃ கர்தாரம் யதா த்ரஷ்டானுபஶ்யதி |
குணேப்யஶ்ச பரம் வேத்தி மத்பாவம் ஸோ‌உதிகச்சதி || 19 ||

குணானேதானதீத்ய த்ரீன்தேஹீ தேஹஸமுத்பவான் |
ஜன்மம்றுத்யுஜராதுஃகைர்விமுக்தோ‌உம்றுதமஶ்னுதே || 20 ||

அர்ஜுன உவாச |
கைர்லிங்கைஸ்த்ரீன்குணானேதானதீதோ பவதி ப்ரபோ |
கிமாசாரஃ கதம் சைதாம்ஸ்த்ரீன்குணானதிவர்ததே || 21 ||

ஶ்ரீபகவானுவாச |
ப்ரகாஶம் ச ப்ரவ்றுத்திம் ச மோஹமேவ ச பாம்டவ |
த த்வேஷ்டி ஸம்ப்ரவ்றுத்தானி ன னிவ்றுத்தானி காங்க்ஷதி || 22 ||

உதாஸீனவதாஸீனோ குணைர்யோ ன விசால்யதே |
குணா வர்தன்த இத்யேவ யோ‌உவதிஷ்டதி னேங்கதே || 23 ||

ஸமதுஃகஸுகஃ ஸ்வஸ்தஃ ஸமலோஷ்டாஶ்மகாஞ்சனஃ |
துல்யப்ரியாப்ரியோ தீரஸ்துல்யனின்தாத்மஸம்ஸ்துதிஃ || 24 ||

மானாபமானயோஸ்துல்யஸ்துல்யோ மித்ராரிபக்ஷயோஃ |
ஸர்வாரம்பபரித்யாகீ குணாதீதஃ ஸ உச்யதே || 25 ||

மாம் ச யோ‌உவ்யபிசாரேண பக்தியோகேன ஸேவதே |
ஸ குணான்ஸமதீத்யைதான்ப்ரஹ்மபூயாய கல்பதே || 26 ||

ப்ரஹ்மணோ ஹி ப்ரதிஷ்டாஹமம்றுதஸ்யாவ்யயஸ்ய ச |
ஶாஶ்வதஸ்ய ச தர்மஸ்ய ஸுகஸ்யைகான்திகஸ்ய ச || 27 ||

ஓம் தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸூபனிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம் யோகஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்றுஷ்ணார்ஜுனஸம்வாதே

குணத்ரயவிபாகயோகோ னாம சதுர்தஶோ‌உத்யாயஃ ||14 ||